Automatische wapens, genre kalasnikof of M16, zijn niet uitzonderlijk in de Omo-vallei. Ze worden ook regelmatig gebruikt in bloedige gevechten na meningsverschillen over graaslanden en waterrechten. De Gilgel Gibe 3, een indrukwekkende dam die in aanbouw is op de bovenstroom van de Omorivier (Gilgel) zal mogelijks in de toekomst voor nog meer twisten zorgen.
Het gaat om de tweede grootste dam van subsahariaans Afrika. Gibe 1 en Gibe 2 zijn te vinden op dezelfde rivier een paar 100 km meer naar het noorden, Gibe 2 is nog niet in werking.
De Ethiopische regering ontkent dat de Omo nadeel zullen ondervinden van de Gibe 3-dam. “Het vermeerdert de hoeveelheid water in het riviersysteem. Het reguleert de overstromingen in het Omo-gebied volledig, een groot probleem in het verleden,” zegt eerste minister Meles Zenawi. Maar de lokale bevolking – en sommige deskundigen – geloven daar niets van.
GERUCHTEN.
Het Mursi volk is een van de tientallen volkeren die de oevers van de Omo bevolken en die rechtstreeks of onrechtstreeks afhankelijk zijn van de cyclische overstromingen van de Omo oevers. De Mursi zijn bij ons vooral bekend om de lipschijven die de vrouwen in hun onderlip dragen. In de schaduw van een vijgenboom discuteren de ouderen van het dorp over de dam.
Een oudere Mursipriester, Mr Bargaeri, zegt dat ze wel al geruchten over de dam hebben gehoord, maar nog niets officieels. ‘We zullen te lijden hebben onder de dam omdat er geen overstromingen meer zullen zijn,” zegt hij, “Ik denk niet dat de Ethiopische regering de Omo volkeren graag ziet. Ze gaan ons vernietigen!”
Het wegvallen van de overstromingen gedurende het regenseizoen vormt trouwens de kern van de discussie rond de dam. Als de overstromingen wegvallen zal er ook geen slibafzetting meer zijn. De regering gaat er zondermeer van uit dat alles zal doorgaan zoals het altijd al was, met uitzondering van het feit dat de regering in staat zal zijn om het debiet en de hoogte van de overstroming te regelen op een manier waarop de natuur het zelf niet kan.
Richard Leaky, een vermaarde ecologist die kritisch staat ten overstaan van de dam, is zeer duidelijk in zijn beoordeling van de gevolgen van de dam voor de omgeving. “Het probleem is dat de dam een zeer groot aantal mensen zal treffen die niet gehoord worden en een groot aantal mensen zal moeten vechten voor de steeds schaarser wordende middelen. Steeds meer onschuldige mensen zullen sterven in conflicten om waterrechten en graaslanden. Ik geloof niet dat dit nodig is,” zegt hij.
Leaky’s kritiek weerklinkt ook in een groep van Europese, Amerikaanse en Afrikaanse wetenschappers die zich gegroepeerd hebben als “ African Resources Working Group”. De groep heeft een gedetailleerde commentaar op de milieu-impact studie van de elektriciteitsmaatschappij (environmental impact assessment – EIA) geformuleerd. Daarin vallen de wetenschappers zowel de dam als de studie aan op bijna alle vlakken. Wat betreft de invloed van de dam op de plaatselijke bevolking zegt de groep het volgende: “De bijkomende onteigeningen en ontwrichtingen van de etnische leefgroepen van de beneden Omovallei door de door de regering geplande landbouwirrigatie en de industriële projecten in de benedenloop, zullen een golf van bijkomende conflicten veroorzaken tussen de verschillende leefgemeenschappen die nu al vaak strijden om de steeds schaarsere middelen.”
AANPASSING
De Nyangatom zijn zowat het best bewapend van alle bewoners van de Omovallei. Een deel van de groep leeft over de grens met zuidelijk Soedan, waar heel veel jonge mannen gevochten hebben met de rebellen van de “ Sudan Peopele’s Liberation Movement” gedurende de lange burgeroorlog met Khartoem. Zij keerden terug met ervaring, training en wapens. In het dorpje Kangaten wordt een oudere man razend kwaad als hij praat over de dam en de autoriteiten. Hij zei: “Laat ze maar eerst komen met helikopters om ons allen te doden, daarna kunnen ze de dam bouwen.” Een andere oude man zei: “Als de rivier slechter wordt, zal het oorlog worden.”
Volgens antropoloog Marco Bassi van de Oxford University hebben de clans rond de Omovallei gesofisticeerde technieken ontwikkeld om aan landbouw te doen, die hen de mogelijkheid hebben gegeven om eeuwen lang comfortabel te overleven. Elk nat seizoen gaan de oeverbewoners hogerop wonen, wachtend op de vloed die onvermijdelijk zal komen. Eens het water terugtrekt komen die leefgroepen terug en planten en zaaien hun gewassen op de opnieuw vruchtbaar geworden akkers. Hun vee voedt zich dan met de verse grassen. Hoe sterker de vloed was, hoe meer gronden er opnieuw vruchtbaar zijn. Zelfs de ergste overstromingen zijn nuttig. Ze vullen de verder gelegen bosgronden aan die de mensen gebruiken om hun vee te voederen gedurende de onvermijdelijke droogtes.
“Van buitenaf ziet het er allemaal erg primitief uit, maar als je het gaat onderzoeken ontdek je dat die mensen een zeer goede kennis hebben van vruchtbaarheid, gronden en gewassen,” zegt Bassi. Elke familie heeft gemiddeld 7 of 8 verschillende variëteiten van sorgum die naar gelang de verschillende omstandigheden gebruikt worden. De hele gemeenschap beschikt over 20 à 30 soorten. Zij weten zeer goed hoe ze moeten planten om gegarandeerd voedsel te hebben voor het ganse jaar.Maar hun landbouwgronden geraken meer en meer gekneld tussen nieuw aangelegde nationale parken en grote commerciële grondbezitters aan de ene kant, en de steeds groter wordende bevolkingsgroepen aan de andere kant.
De regering heeft irrigatieschema’s aangekondigd om de negatieve effecten van de dam een beetje te milderen. Maar ook dit valt niet in goede aarde bij de oudere oeverbewoners. Biantongiya, een Mursi priester, zegt: “Dit is niet waar, ik heb nergens iets gezien van irrigatie, dit is een leugen.” In elk geval betwijfelt Marco Bassi of de gemeenschap in staat zal zijn zich aan te passen aan irrigatielandbouw. Dit zou een volledige transformatie betekenen van hun eeuwenoude nomadische culturen. “Het zal er vooral om draaien die gemeenschappen te versterken om met die verandering om te gaan op een manier die hen past. Hoe versterk je mensen, hoe stel je hen in staat met de veranderingen om te gaan? In de gegeven omstandigheden zullen zij daar niet toe in staat zijn. Ze zullen simpelweg sterven.”
©EMM (bron: BBC) Norbert De Graeve
Filed under: Actualiteit | getagged: dam, Ethiopië, Gibe 3, Omo
