Wij hebben de feesten net achter ons, in Ethiopië moeten ze nog beginnen. Door het verschil tussen de westerse en Ethiopische kalenders en tradities, vieren de Koptische christenen in Ethiopië vandaag – op onze 7de januari – kerstmis of ‘Genna’. Het belangrijkste religieuze feest voor de Kopten is echter niet kerstmis, maar Timkat. Dat driedaagse feest start 12 dagen na kerstmis, op 19 januari en herdenkt het doopsel van Christus. Kerstmis is daar tegenover een bescheiden feest en gaat naast een uitgebreide kerkdienst traditioneel gepaard met een partijtje hockey.
Het Amhaarse woord ‘genna’ zou van het Griekse woord ‘genos’ komen, wat ‘geboorte’ betekent. Het woord staat ook voor een Ethiopisch spel dat in de periode rond kerstmis wordt gespeeld. Het spel lijkt op hockey en wordt door Ethiopiërs gezien als een van de oudste en meest populaire outdoor sporten. Afbeeldingen van het spel sieren vaak Ethiopische populaire schilderijen en het genna-spel is net als de leeuw of de mesob verworden tot een soort symbool voor Ethiopische nationale identiteit.
Een legende vertelt dat herders genna aan het spelen waren op het moment dat engelen naar beneden kwamen en de geboorte van Christus aankondigden. Een andere legende verbindt het spel aan de onthoofding van Johannes de doper, waarbij de bal het hoofd symboliseert waarmee de beulen speelden. Deze legendes verbinden ‘genna’ met de vroegste dagen van het christendom en versterken de status van een oude christelijke natie. Dat er weinig nodig is om het spel te spelen, draagt eveneens bij tot de enorme populariteit ervan. Het spel wordt niet alleen gespeeld in landelijke gebieden, in Addis Abeba worden rond de kerstperiode ook matchen gehouden in het Jan Meda stadion.
Onder het Derg-bestuur werden de afmetingen van het speelterrein vastgelegd op 1500×750m, maar in de dorpen en steden wordt daar nogal eens van afgeweken, afhankelijk van het voorhanden zijnde terrein. Aan elke kant van het veld wordt een goal afgebakend. Bomen, putten of stenen doen dienst als natuurlijke bakens. Een doelpunt wordt gescoord wanneer de bal een dergelijke punt raakt. Door de grootte van het veld en de moeilijkheid van het spel zijn doelpuntloze matchen niet ongewoon.
Het officiële eerste spel van het seizoen heeft plaats op kerstavond en deze openingsmatch begint met een formele ceremonie. Alle mannen komen samen op het veld. Iedereen raakt de bal aan en zegt: “Oh god zorg voor mij van jaar tot jaar. Zeg me dat ik een man ben die een regenseizoen zal doorstaan tot in het volgend jaar”. De wedstrijden beginnen in de namiddag en duren tot het donker verder spelen onmogelijk maakt. Het gaat er behoorlijk hard aan toe. Blauwe plekken, ontwrichte of gebroken armen en handen en hersenschuddingen horen er al eens bij. En de verliezers moeten afdruipen onder een scheldtirade van de toeschouwers…
© Ere Mela Mela, Katrien De Graeve, 07.01.08 (bron: Leah Niederstadt – Of kings and cohorts: the game of genna in Ethiopian painting. In: International Journal of the history of Sport (Great-Brittain) 2002 Vol.19 (1) 57-71)
Rechtzetting: Omwille van het Ethiopische schrikkeljaar viel kerstmis dit jaar niet op 7 januari, maar op 8 januari. Ook Timkat valt dit jaar niet op 19 januari, maar op 20 januari. Mijn excuses voor deze fout.
Filed under: Religie, Sport | getagged: Ethiopië, genna, kerstmis
