De Ethiopische beslissing om Somalië binnen te vallen in 2006 veranderde de machtsverhoudingen in de Hoorn van Afrika.
Op 28 december 2006 sprong het Ethiopische leger de Somalische regeringstroepen ter hulp om de islamisten, die al zes maanden de hoofdstad Mogadishu controleerden, te verslaan. De Ethiopische troepen hadden weliswaar te maken met de dreiging van Eritrea langs de 1.000 km lange grens, maar keken verder tegen weinig veiligheidsproblemen aan. Nu zijn ze bezig op drie fronten.
De strijdkrachten in Somalië zitten vast en kunnen zich niet terugtrekken. Dit erkende eerste minister Meles Zenawi onlangs. Bovenop het conflict in Somalië heeft de Ethiopische regering nu ook af te rekenen met een toenemende rebellie van het Ogaden National Liberation Front in de Somali regio in eigen land.
Knox Chitiyo, hoofd van het Afrika Programma van het Royal United Services Institute in Londen, vindt de Ethiopische militaire positie steeds hachelijker. “De regering kijkt aan tegen een oorlog op verschillende fronten, zonder vooruitzicht op een militaire overwinning.” Door het conflict zit Ethiopië vast in Somalië, waren 600.000 Somaliërs verplicht hun huizen te ontvluchten in wat de VN omschreef als één van de ergste humanitaire situaties in Afrika, werd de VS betrokken in het conflict als bondgenoot van Ethiopië en werd Eritrea nog meer geïsoleerd van de internationale gemeenschap en dreigde tot terroristische staat te worden uitgeroepen door Washington.
Hoewel de VS beweert negatief advies te hebben gegeven voor de Ethiopische inval, steunde de grootmacht het Ethiopische leger eens de invasie was begonnen. De VS gebruikte bovendien minstens één keer, in januari 2007, haar AC-130 gevechtshelikopters in een poging belangrijke islamisten te doden. “We drongen er bij het Ethiopische leger op aan Somalië niet binnen te vallen,” zei Jendayi Frazer, de Amerikaanse adjunct-staatssecretaris van Buitenlandse Zaken voor Afrika. Dit wordt bevestigd door Ethiopische hooggeplaatste ambtenaren. John Abizaid, de toenmalige bevelhebber van het Amerikaanse Centrale Commando had hen gewaarschuwd voor de invasie en riep het schrikbeeld op van een Ethiopisch Irak.
Ethiopië argumenteerde niet anders te kunnen dan de Unie van Islamitische Rechtbanken (UIC) aan te vallen nadat die de macht in Mogadishu hadden overgenomen midden 2006, omwille van de vermeende link van de Somalische islamisten met al-Qaeda. En de uitroeping van de jihad tegen Addis Abeba door Sheik Hassan Dahir Aweys, de leider van het UIC, werd gezien als de spreekwoordelijke druppel. Maar veel heeft het allemaal niet opgeleverd. Het UIC werd verslaan begin dit jaar, maar het heeft zich hervormd en zich verenigd met andere krachten tot de Alliantie voor de Bevrijding van Somalië, met basis in Eritrea.
Menselijke kost
Sally Healy van het Britse Koninklijk Instituut voor Internationale Zaken stelt dat zelfs al heeft de veiligheid van Ethiopië er enigszins op gewonnen, dit niet in verhouding staat met het lijden van gewone Somaliërs. “De rekening die de gewone mensen uit Mogadishu gepresenteerd kregen, was onaanvaardbaar,” zegt ze. Ook de Verenigde Naties beschouwen Somalië als de ergste humanitaire crisis in Afrika. Peter Smerdon van het Wereld Voedsel Programma zegt dat voedselhulp nodig is voor minstens 1.2 miljoen Somaliërs in 2008. “Meer dan 600.000 mensen werden dit jaar gedwongen hun huizen te verlaten in Mogadishu door gevechten enerzijds en door de slechtste graanoogst in 13 jaar in Midden en Lager Shabelle – traditioneel de meest productieve regio’s van het land – anderzijds,” zegt Smerdon. Hij waarschuwt dat het aantal mensen dat toegewezen zal zijn op voedselhulp nog kan toenemen in geval van aanhoudende onveiligheid en in geval van een herhaling van de overstromingen en slechte oogst zoals in de voorbije jaren.
Nieuw initiatief
Dus hoe kan de Somalische crisis opgelost worden? Ethiopië heeft verklaard zich te willen terugtrekken wanneer een vredesmacht de rol van de Ethiopische troepen zou overnemen. VN Secretaris Generaal Ban Ki-Moon noemt een dergelijke ontplooiing gezien de situatie in het land “noch realistisch, noch verwezenlijkbaar”. De VN vindt dat een nieuw initiatief noodzakelijk is, waarbij de Somalische Federale Transitieregering en de oppositie worden samengebracht. Dit voorstel werd naar voor geschoven door Ahmedou Ould Abdallah, een hooggeplaatst Somalisch ambtenaar van de VN, op de VN veiligheidsraad eerder deze maand. “Deze besprekingen zouden bij voorkeur gehouden moeten worden dichtbij Somalië of op een plaats waar de meeste waarnemers die de situatie in het land volgen, zijn gevestigd,” stelde hij. “Ik bereidt de agenda voor, stel een mogelijke lijst van participanten samen en bepaal de timing voor het proces.” Healy ziet dit als de enige manier om eruit te geraken. Zolang geen exit strategie kan bereikt worden voor Ethiopië, zullen de troepen het land blijven bezetten. Hiermee leveren ze een reden waarrond de islamisten kunnen mobiliseren. “Het Somalische volk moet een situatie creëren die de Ethiopiërs de mogelijkheid geeft te vertrekken,” zegt ze. Maar na 16 jaar zonder een functionele nationale regering lijkt er weinig kans te bestaan dat president Abdullahi Yusuf controle zal krijgen over het hele land in 2008.
©BBCNews, Martin Plaut, 28.12.07 (kdg)
Voor meer achtergrond:
Filed under: Actualiteit | getagged: Ethiopië, Somalië
