VZW Manbarnootaaf

Ethiopië, 1984

 Vorige week was het precies 25 jaar geleden dat op de BBC één van de meest spraakmakende nieuwsitems ooit werd uitgezonden: Michael Buerks verslag van de hongersnood in Ethiopië. Meer dan één miljoen mensen in Ethiopië en het huidige Eritrea zouden toen zijn omgekomen. Voor vele mensen is Ethiopië sindsdien in de eerste plaats synoniem geworden voor hongersnood.

 Nu zijn we 25 jaar later en volgens NGO’s als Oxfam zou, onder andere door aanhoudende droogte en te hoge voedselprijzen, bijna 14 miljoen Ethiopiërs voedselhulp nodig hebben. 14 miljoen Ethiopiërs – dat is één op zes van de totale bevolking. Volgens de onlangs door het IFPRI (International Food Policy Research Institute) gepubliceerde Global Hunger Index scoort Ethiopië samen met Burundi, Congo, Eritrea, Sierra Leone en Tsjaad veruit het slechtst. Overdreven, aldus de Ethiopische overheid. Iets meer dan 6 miljoen verkeert inderdaad in acute hongersnood. Voor een andere 7,5 miljoen Ethiopiërs is de situatie iets minder precair maar ze worden door organisaties als Oxfam verkeerdelijk bij de 6 miljoen acute gevallen gerekend. Bovendien, zo beweert de overheid, is de situatie toch wel anders dan in 1984. Toen deed de extreem-linkse regering er alles aan om de toen op til zijnde katastrofe voor de buitenwereld te verdoezelen. Met alle gevolgen van dien.

 6 miljoen of 14 miljoen acute hongerlijders. Feit is dat Ethiopië na 25 jaar nog steeds grote problemen heeft haar bevolking te voeden.

Wim Michiel

Ethiopian Blend in het WCC Zuiderpershuis

Ethnic Federalism and Its Discontents

Nairobi/Brussels, 4 September 2009: Ethiopia’s governing coalition must improve democratic practices or risk pre-election violence that could destabilise the region.

The latest background report from the International Crisis Group, examines the potential for a violent eruption of conflict in Ethiopia ahead of the June 2010 elections amidst rising ethnic tensions and dissent. The international community must stop ignoring and downplaying these problems, and instead encourage more meaningful democratic governance in the country. 

The Ethiopian People’s Revolutionary Democratic Front (EPRDF), led by Prime Minister Meles Zenawi, transformed the previously centralised state into the Federal Democratic Republic in the 1990s, redefining citizenship, politics and identity on ethnic grounds. The stated intent was to create a more prosperous, just and representative state for all citizens. 

“Ethnic federalism has not dampened conflict, but rather increased competition among groups fighting for land, natural resources, administrative boundaries and government budgets”, says François Grignon, Crisis Group’s Africa Program Director. “This concept has powerfully promoted ethnic self-awareness among all groups and failed to accommodate grievances”. 

As numerous opposition parties gear up to challenge the EPRDF in the June 2010 elections, many fear a violent crackdown by the government, similar to the intimidation, harassment and violence experienced by opposition parties during the 2005 election. 

“Continuous polarisation of national politics has sharpened tensions between and within political parties and ethnic groups since the mid-1990s”, says Daniela Kroslak, Crisis Group’s Deputy Africa Program Director. “Donors must convince Ethiopia to improve current standards of governance and promote democratic reform or risk future waves of violence and new destabilisation in the Horn of Africa”.

(c) http://www.crisisgroup.org

Ethiopia: past/forward van Aïda Muluneh

"Girl in the Light" by Aïda Muluneh

In het kader van het festival ‘Ethiopian Blend’ presenteert het WCC Zuiderpershuis van 16 tot 27 september de fototentoonstelling ‘Ethiopia: past/forward’ van Aïda Muluneh.

Aïda Muluneh (°1974) is een prijswinnende fotografe en regisseuse, die zich na een lang verblijf in de V.S. gevestigd heeft in Addis Abeba, Ethiopië. In haar fotoboek ‘Ethiopia: Past/Forward’ (Africalia, 2009) trekt Aïda met nostalgie door haar moederland na een afwezigheid van dertig jaar. Het is een intense persoonlijke beleving en een zoektocht naar identiteit. Daarnaast toont de reeks een gemeenschap waar het heden nauw verweven is met het verleden en kiemen draagt van de toekomst.

(c) BAM

Knokke-Heist steunt honingproject in Ethiopië

 Knokke-Heist zal zoals vorige jaren een bijenhoudersproject in Ethiopië steunen met een subsidie van 2670 EUR.

Ma’ar is een Belgische vzw die in Ethiopië werkt rond honing en bijhouderij. Ze wil bijdragen aan voedselzekerheid en armoedebestrijding op een economisch, sociaal en ecologisch duurzame manier. Ma’ar is werkzaam in de regio Dogua Tembien (Tigray, Ethiopië). Concreet gebeurt dat door de honingproductie en -verkoop door lokale boerengemeenschappen te ondersteunen en stimuleren. Ma’ar betekent honing in het Tigrinya, de taal van de provincie Tigray.

(c) Stadsomroep.com

festival Ethiopian Blend in Zuiderpershuis

16 tot 27 september 2009: Festival over de rijke Ethiopische cultuur

Ethiopië is een land van extremen. De armoede, hongersnood en gewapende conflicten zijn bekend, maar de gastvrijheid, rijke cultuur, obsederende muziek en dans, en levende hedendaagse foto- en filmscene zijn dikwijls onbekend. Met Ethiopian Blend belicht het Zuiderspershuis aspecten van deze rijke Ethiopische cultuur aan de hand van concerten, expo, films, debat en ontmoetingen.

Zuiderpershuis

Boulevard Amandla

Boulevard Amandla is een intercultureel kunstenforum dat hedendaagse Afrikaanse kunst koppelt aan hedendaagse Europese kunst. Van 22 augustus tot 13 september loopt ondermeer de expo “coulourfull into darkness”, met werk van Ermias Kifleyesus.

Kifleyesus studeerde aan de Addis Ababa Fine Art School in Ethiopië en aan de City and Guild of London Art School. Momenteel studeert hij af aan het Gentse Hoger Instituut voor Schone Kunsten. Hij maakt tekeningen, schilderijen, foto’s, video’s en installaties.

Boulevard Amandla vindt plaats rond het De Coninckplein in Antwerpen.

Meer info op de website.

Een ochtend in Irgalem

‘Een ochtend in Irgalem’ (2001) van de toen amper 30-jarige Italiaanse filmmaker/schrijver Davide Longo is eindelijk in het Nederlands vertaald. Met dit debuut als romanschrijver heeft Longo een Italiaans/Ethiopische versie van ‘Heart of Darkness’ geschreven én een klein meesterwerk.

 

De Ethiopiërs zijn er nog altijd trots op dat hun land het enige Afrikaanse land was dat op het einde van de 19^de eeuw de zogenaamde ‘scramble for Africa’ overleefde en dus onafhankelijk bleef. Veel heeft het nochtans niet gescheeld: Vooral Italië dat na haar moeizame éénwording weer volop droomde van een groot rijk en onder andere Eritrea en Somalië in haar bezit had, wilde maar al te graag Ethiopië inlijven. Voor de Italianen draaide dit alles op een nooit gezien fiasco uit: Ze werden in 1896 nabij Adwa door de Ethiopische troepen verslagen – meteen de eerste nederlaag van een Europese natie op Afrikaans grondgebied. Veertig jaar later zou Mussolini er alsnog in slagen de schande van Adwa ongedaan te maken en Ethiopië te veroveren. Ondanks hun relatief kort verblijf (in 1941 werd Ethiopië met de hulp van de Engelsen opnieuw onafhankelijk) hebben de Italianen een blijvende invloed op Ethiopië gehad. Italië wilde van Ethiopië een belangrijke economische peiler maken en investeerde bijvoorbeeld zwaar in wegen- en stedenbouw. Het Ethiopisch verzet duurde echter voort met als hoogtepunt de mislukte aanslag op de Italiaanse onderkoning Graziani in februari 1937. De reactie van Graziani was ongezien brutaal. Meer dan tienduizend Ethiopiërs werden doodgeschoten, onthoofd, gecastreerd of verkracht. Op Siddist Kilo in Addis Abeba staat tegenwoordig nog altijd een monument  ter nagedachtenis van de slachtoffers van dit buitensporig geweld.

 

Het is in dit Ethiopië van 1937 dat ‘Een ochtend in Irgalem’ zich afspeelt. De jonge legeradvocaat Pietro Bailo is voor een netelige kwestie van Torino  naar Addis Abeba gestuurd. Hij moet een zekere Prochet verdedigen, een sergeant die het zelfs naar Italiaanse maatstaven al te bont heeft gemaakt. “Wat je over hem hoort is dat het een gek is, een beest, iemand die hier in Afrika is doorgedraaid, als hij dat niet al was”, weet een soldaat in Addis hem te vertellen. In het dossier leest Pietro de meest gruwelijke verhalen over verdwijningen, slachtpartijen, het afbranden van dorpen en zelfs kannibalisme. Een soldaat die met Prochet in de oncontroleerbare Sidamo-streek heeft rondgetrokken (waar ook het Irgalem van de titel gesitueerd is) vertelt over hem onder andere het volgende verhaal: “Prochet tilde het kind, dat was gaan huilen, met één arm op en liet het aan iedereen zien. Met een rake stoot boorde hij het mes in de oksel en trok het naar beneden. Het kind draaide het hoofd verstomd om. Prochet had zijn hand in de gapende wond gestoken en graaide in het kind.” Iedereen die Pietro ontmoet is ervan overtuigd dat deze Prochet ter dood veroordeeld moet worden.  Pietro raakt hoe langer hoe meer geïntrigeerd door de zwijgzame Prochet en de motieven die hem tot deze gruwelijkheden hebben aangezet. In die mate zelfs dat Pietro’s onderzoek een persoonlijke odyssee wordt naar de wortels van het kwaad en de eigenlijke rechtszaak – paradoxaal genoeg – hoe langer hoe meer naar de achtergrond verdwijnt (Prochet wordt door de krijgsraad ter dood veroordeeld en wat er zich nu precies die ochtend in Irgalem afspeelde, komt de lezer niet echt te weten).

 

Hoewel Pietro in Torino een relatie heeft met een getrouwde vrouw, begint hij een relatie met Teferi, een Ethiopische vrouw, en raakt hij gaandeweg meer en meer verstrikt in een vooral door hemzelf gesponnen web van intriges. Het boek eindigt voor Pietro op een totaal debacle. Met een moord, een geslachtszieke en de reden voor zijn verplaatsing naar het verre Ethiopië. Ergens halverwege het verhaal breekt bovendien het regenseizoen in alle hevigheid uit. Het voordien door een drukkende warmte gegijzelde Addis verandert door aanhoudende regens in een smerige modderpoel: het perfecte decor voor het laatste stadium in de hellevaart van Pietro.

 

Davide Longo komt uit de filmwereld en dat merk je ook aan zijn stijl die tegelijkertijd heel atmosferisch en heel suggestief is. Bovendien is ‘Een morgen in Irgalem’ duidelijk schatplichtig aan Joseph Conrads ‘Heart of Darkness’ en Coppola’s vrije bewerking hiervan in ‘Apocalypse Now’. Voor Conrad lag de hel ergens in het binnenland van Belgisch Congo, voor Coppola in het door oorlog geteisterde Vietnam. Longo situeert de hel in Ethiopië, met het door syfilis-, malaria-, en lepralijders, zwarte prostituees en bronstige Italiaanse soldaten bevolkte Addis Abeba als het voorgeborgte en het in het zuidwesten van Ethiopië gelegen Sidamo-gebied als vermoedelijk middelpunt. De afgrond, zo lijkt Longo te suggereren, ligt echter bovenal in de mens zelf. In sergeant Prochet, maar ook in Pietro. “Ik ben nu zes jaar in Afrika, luitenant, en ik heb al heel wat mannen van de ene op de andere dag zien doordraaien, zonder enige reden. Hier moet je stevig in je schoenen staan”, laat Longo één van zijn personages zeggen. En tegen dit Afrika is Pietro Bailo duidelijk niet opgewassen. 

Davide Longo, Een ochtend in Irgalem. Vertaald uit het Italiaans door Pieter van der Drift. De Geus, Breda, 2009. ISBN 9789044512472. Aantal blz.160, € 17.90

(c) Wim Michiel

Academie Oudenaarde meter van 4à5 hectare bos in Tigray

De “stok-verkoop” van de Koninklijke Academie voor Beeldende Kunst Oudenaarde heeft 1600 euro opgeleverd! Concreet betekent dit dat Trees For Farmers dank zij deze actie 4000 à 5000 bomen kan aanplanten, wat neerkomt op 4 à 5 hectare bos. De bomen worden gedurende twee jaar intensief opgevolgd en krijgen bijvoorbeeld tijdens het droog seizoen maandelijks water, wat de overlevingskansen van het bos aanzienlijk vergroot. Er wordt dus niet alleen een stuk bos aangeplant, er wordt ook voor gezorgd dat dit bos effectief overleeft. Deze aanplanting is belangrijk in de strijd tegen erosie, en het ermee gepaard gaande verlies aan vruchtbare grond. En de academie mag zich met trots de meter noemen van een toekomstig stukje bos in Tigray, Ethiopië.

Dank aan alle gulle kopers, aan alle studenten die hun werk hebben geschonken en vooral ook aan het personeel van de academie die deze actie op touw heeft gezet en tot een succes heeft gemaakt.

Academie Oudenaarde voor Trees For Farmers

Injerra in Gent – Nog een aantal plaatsen…

Hoe kan je beter de zomer beginnen dan met een Ethiopische avond?

Ere Mela Mela vzw serveert op 4 juli aanstaande de sublieme combinatie van de lichtjes zurige injerra met de diepe kruidige smaken van allerlei wots. In het Buurthuis Zilverhof (Zilverhof 34, Gent) in Gent kunt u zich te goed doen aan de kookkunsten van de uit Ethiopië afkomstige Rahel Abraham. U krijgt die avond ook de kans leuke geschenkjes uit Ethiopië aan te kopen.

zaterdag 4 juli 2009,
19u Buurthuis Zilverhof,
Zilverhof 34, 9000 Gent
15 euro per persoon, 7,5 euro per kind

Inschrijven via eremelamela@skynet.be. Het aantal inschrijvingen is beperkt, dus aarzel niet. Na bevestiging kunt u storten op ons rekeningnummer 068-2445234-85. Uw inschrijving is pas definitief na betaling.

Nog meer Afrisinia op Belgische festivals

Op 22 juli – tijdens de Gentse Feesten – programmeert Trefpunt vzw “One Day for another world” op het groot podium Bij St-Jacobs.

Om vijf uur treedt Afrisinia er op. Ook de Nederlands-Marokkaanse combo Kasba treedt dan op.

Meer informatie op de website van het Trefpunt.

Afrisinia op het Sfinks festival

We hebben het al eerder gehad over het wervelende, acrobatische circus dat deze Ethiopische jongeren brengen (maar ook over hun strijd om een verblijfsvergunning in Nederland).

Het Sfinks festival programmeert Afrisinia tijdens de editie van dit jaar. Een reden te meer om naar Boechout af te zakken eind juli.

 

Portraits of Africa in Den Haag

In Galerie ‘t Fotokabinet, in het Haagse kunstgebied Noordeinde, loopt van 4 april tot 3 mei de fototentoonstelling “Portraits of Africa”.

“Portraits of Africa” van ondermeer fotograaf McLion toont twee gezichten van Afrika. Een deel van de foto’s toont de kracht en trots waarmee honger, ziekte of geweld gedragen wordt. Een ander deel van de expositie – met foto’s uit de Omo-vallei – toont rijkbeschilderde volken die een balans trachten te vinden tussen de traditie van hun voorvaderen en het modernisme wat wordt meegebracht door het groeiend toerisme.
In de galerie zijn foto’s in gelimiteerde oplage te koop.

Galerie ‘t Fotokabinet
Maziestraat 2
2514 GT Den Haag

Energiezuinige Oven

Vrouwen uit een Dorcas-project in Ethiopië presenteerden onlangs tijdens de ‘Annual National Bazaar’ in de hoofdstad Addis Abeba, de energiebesparende oventjes die zij maken. De nationale bazaar is een groot jaarlijks evenement waar bedrijven hun producten demonstreren. De overheid had de Dorcas-vrouwen voor deze bazaar uitgenodigd.

In Addis Abeba ondersteunt Dorcas een inkomensproject, dat vrouwen via training en microkredieten helpt een eigen bestaan op te bouwen. Twintig vrouwen uit dit project vormden na de training een coöperatie en produceren en verkopen nu twintig energiezuinige oventjes per dag. Energiebesparing is een heel actueel thema in Ethiopië. Ontbossing vormt een groot probleem in het land, omdat mensen massaal hout kappen als brandstof voor het bereiden van hun voedsel. 

De oventjes die de vrouwen maken, zijn heel geschikt voor het bereiden van injerra. Via het project zijn tot nu toe al 225 vrouwen aan een eigen inkomen geholpen. 

Meer info op de site van Dorcas Hulp Nederland.

(c) Dorcas

Het Afrika Filmfestival programmeert Teza

Het Afrika Filmfestival is opgericht in 1996 naar aanleiding van “Vierkant voor Afrika” en heeft als missie meer Afrikaanse films in onze bioscopen te brengen. De organisatie probeert een circuit uit te bouwen dat een financiële garantie moet bieden aan Belgische distributeurs om Afrikaanse films te programmeren.

Het Afrika Filmfestival, Africa Matters en Studioskoop brengen het Afrika Filmfestival voor een tweede keer naar Gent van 7 tot 9 mei in de Studioskoop op het Sint-Annaplein. 

Het festival opent met het hartverscheurende “Skin” (Zuid-Afrika) en programmeert verder “Terra sonambula” (Mozambique), “Le Chant des mariées” (Frankrijk/Tunesië) en Paljas (Zuid-Afrika).

Maar op het festival wordt ook “Teza” vertoont, een film van de Ethiopische cineast Haile Gerima, vorige jaar goed voor talrijke prijzen (Filmfestival van Venetië, Dubai International Film Festival, Internationale Filmfestival van Rotterdam en het Thessaloniki Film Festival) en ondermeer genomineerd voor de Gouden Leeuw.

“De film begint met de terugkeer van de verloren zoon, als een zekere Anberber in de nadagen van het marxistische schrikbewind van dictator Mengistu terugkeert naar zijn oude moeder in een gehucht op de Ethiopische hoogvlakten. Hij mist een been, lijdt aan geheugenverlies en toont weinig ontzag voor de lokale religieuze tradities. Als men met wijwater de demonen bij hem uitdrijft, komt zijn geheugen terug. Daarop vertelt Anberber in flashbacks, ondersteund door zijn commentaarstem, over zijn tijd als geneeskundig student in Duitsland. Over de utopische revolutionaire verwachtingen, die na de omverwerping van het regime van keizer Selassie in 1977 werkelijkheid leken te worden in zijn thuisland. Als hij echter naar Ethiopië gaat om zijn oude studievriend in een ziekenhuis bij te staan, blijkt het marxisme in de praktijk een wrede en onderdrukkende ideologie. Meer dan een speelbal van de militaire junta kan Anberber niet zijn, maar terug in Duitsland ondervindt hij dat hij in eerste plaats zwart is en pas daarna mens. De vraag rest: wat kan hij nog betekenen voor zijn land en zijn landgenoten? Teza is een epos over de turbulente geschiedenis van Ethiopië, vanuit het perspectief van een gematigde intellectueel die zijn integriteit onder barbaarse omstandigheden probeert te bewaren. De toon is niet al te hoogdravend; ondanks de vele ellende is een druppelende kraan de grootste plaaggeest. Het Ethiopische landschap vormt een fraai decor.” (c) International Film Festival Rotterdam

Canvas – Tribe

Een meer traditionele documentaire: Canvas herhaalt op donderdag, 23 april, om vijf na negen Tribe, de Britse antropologische documentairereeks met Bruce Parry. In de uitzending van vanavond bezoekt Parry de Hamar in de Omo-vallei en volgt er ondermeer het initiatieritueel waarbij jonge mannen naakt over een rij aaneengebonden runderen moeten lopen.

Ethiopiërs en hun schoenen

Ethiopiërs en hun schoenen is het bizarre onderwerp van een documentaire die in september in Addis wordt gedraaid. Documentarist Joost van der Wiel wil met “One Size Fits All” een ander beeld scheppen over Ethiopië. Hij wil niet het arme Ethiopië tonen, niet het kurkdroge Ethiopië, maar het Ethiopië van de Ethiopiërs.
Elk paar schoenen vertelt immers een uniek verhaal over wie ze draagt. Over wat zij denken, over hun dromen en hun dagdagelijkse beslommeringen. De documentaire wil aantonen dat het dagelijkse leven in Addis niet enkel draait rond de Grote Problemen als honger, aids en corruptie, maar over dagelijkse keuzes die ieder van ons maakt.

“The making of” kan worden gevolgd via een veelbelovende website, waarin ook een link is opgenomen naar een photo-essay over schoenblinkers. Maar ook: het verhaal van soleRebels, de eerste hippe eco-shoe brand uit Addis (verdeeld door Urban Outfitters) en een clipje over een gigantische schoen uit Ethiopië.

 

Stokken voor Trees For Farmers

Stokken staan dezer dagen centraal in de Academie voor Beeldende Kunst Oudenaarde. Stokken in alle maten en gewichten, lange en korte stokken, rechte en kromme stokken, stokjes om mee te eten, speelgoedstokjes, micado’s, stelten, biljartstokken, mecano’s, stokpoppen, vliegers aan stokken gemonteerd, het stokje van de dirigent, trommelstokken, strijkstokken,… Studenten kunnen “iets” doen met of rond “een stok”. Alle creaties worden genummerd en gecatalogeerd en de laatste week van juni getoond en verkocht tijdens de grote eindejaarstentoonstelling van de academie. De inkomsten van deze grote verkoop gaat integraal naar het herbebossingsproject Trees For Farmers in Tigray, Ethiopië.